دانش نوین

1) نظارت و راهنمايي تحت عنوان اصلاح روش تدريس: در اين نوع نظارت، ناظران در پي يافتن راهكارهايي جهت اداره مدارس به اين نحو بهتر بودند.

2) نظارت و راهنمايي تحت عنوان رهبري آموزشي مبتني بر همكاري گروهي نظارت تحت عنوان راهنمايي و ارشاد: هدف اين نوع نظارت ، بالا بردن كيفيت آموزش از طريق رفع مشكلات پيرامون دانش آموزان بوده است.

3)نظارت تحت عنوان اصلاح برنامه ي درسی

2)نظارت و راهنمايي خلاق يا مبتني بر خلاقيت

3)نظارت تحت عنوان راهنمايي بوسيله ي افراد بومي

4) نظارت تحت عنوان توسعه ي برنامه ي درسي: هدف اين نوع نظارت ارتقاي كيفيت برنامه هاي آموزشي بوده است.

 نظارت و كنترل توسط مديران:

نظارت و كنترل آموزشي و بررسي ميزان دستيابي به اهداف آن از وظايف اساسي مديران مدارس است. كار نظارت بر امور مدرسه علاوه بر موضوعات مختلف مواردي چون: بررسي ميزان انگيزش دانش آموزان و معلمان و  نظارت بر حدود رضايت كاركنان را در بر مي گيرد. همچنين نظارت بر بهداشت، نظم، قوانين و مقررات به عهده ي مديران مي باشد. كسب اطلاعات درباره ي برنامه ريزي و آمادگي ، مديريت و سازماندهي كلاس ، روش هاي تدريس ، روابط با بچه ها، كيفيت يادگيري و موفقيت بچه ها و چگونگي نگهداري سوابق دانش آموزان ، همانطور كه ذكر شد، نظارت بر كار مدرسه از طريق كسب اطلاعات بيشتر ميسر است.مدير بايد سعي كند اطلاعات را از راه هاي مختلف بدست آورد . ارتباط با معلمان، دانش آموزان و اولياء وسيله ي خوبي براي كسب اطلاعات است.

ويژگي هاي ناظران:

• ناظران داراي ويژگي ها و خصوصياتي هستند كه مي توان آنها را اينگونه برشمرد:
•  كمك به رشد افراد.
• كمك به رشد برنامه تحصيلي.
• داشتن تخصص ويژه در آموزش دروس
• سروكار داشتن با روابط انساني
• ناظران از گردآورندگان امور مي باشند.
• ناظران مديران تغيير هستند.
• ناظران ارزشياب هستند.
• ناظران رشد دهنده ي كاركنان هستند.

وظايف ناظران آموزشي در مدارس:

•  برنامه نويسي آموزشي
• توسعه و تحقيق برنامه هاي درسي
•  نظارت و هماهنگي
• رهبري آموزشي
•  ايجاد انگيزه
• تمرين (نمايش عملي) كه روش هاي جديد را براي معلمان اجرا مي كند.
• پيشرفت حرفه اي .
• اجراي پژوهش هاي عملياتي و كاربردي

مدل هاي جديد نظارت و ويژگي هاي آن:

نظارت باليني:

تحقيق نظام يافته ي وقايع كلاس بوسيله ناظر و معلم مي باشد كه داراي پنج مرحله مي باشد.

الف) جلسه ي پيش از پيشنهاد

 ب) جلسه مشاهده تدريس

ج) تحصيل جلسه ي تدريس

د) جلسه پس از مشاهده 

ر ) تحقيق پس از جلسه مشاهده .

نظارت همكار:

 اين نوع همكاري و نظارت جنبه ي نيمه رسمي دارد معلمان مدرسه بجاي ناظران آموزشي پركار هم نظارت دارند.

نظارت بر خود:

در اين مدل ، مهمترين نقش و مسئوليت رشد حرفه اي معلم به عهده خود اوست.

نظارت غيررسمي:

 مشاهدات كوتاه مدت و غيررسمي ناظران، معاون يا مدير مدرسه است كه بر كلاس انجام مي دهند. علاوه بر روش هاي فوق روش هاي ديگري وجود دارد كه مي توان از نظارت دانش آموزان و نظارت اولياء نام برد.

نقش ناظر در مدل هاي جديد نظارت:

با توجه به اهميت نظارت در مدارس، هركسي نمي تواند از عهده ي اين مسئوليت مهم برآيد. بنابراين ناظر بايد شخصي باشد كه شناخت عميقي از جريانات آموزشي و پرورشي و اهداف فلسفي آموزش همراه باشد. ناظر همچنين بايد ويژگي هايي چون: اعتماد به نفس، مسئوليت پذيري مهارت هاي ارتباطي، قدرت اداره جلسه و توانايي ايجاد انگيزه باشد.

سخن آخر:

با نگاهي عميق به مطالب ارائه شده و ديگر مباحث مربوط به نظارت آموزشي و اهميت آن پي مي بريم كه متأسفانه در حال حاضر در مدارس كشور ما فعاليت مديران و ناظران آموزشي بسيار كم رنگ ديده شده و در پاره اي مدارس اين مهم به فراموشي سپرده شده است كه نتيجه ي آن در برخي موارد به صورت افت تحصيلي مشاهده مي شود. پس براي آنكه بيش از اين شاهد بي انگيزه بودن معلمان و عدم توجه آنان به نحوه تدريس و در نهايت پايين بودن سطح آموزش نباشيم، لازم است مديران به وظيفه ي خود در نظارت آموزشي بيشتر عمل كنند و اين امر منوط بر آگاهي مديران از نحوه ي نظارت آموزشي و ارائه ي همكاري جدي و راهكارهايي جديد در اين زمينه مي باشد.

منابع:

1- وايلز جان و باندي، جوزف، نظارت در مديريت، ترجمه محمدرضا بهرنگي، انتشارات كمال تربيت، 1378 .

2- ميركمالي، سيدمحمد، رهبري و مديريت آموزشي.

3- نيكنامي، مصطفي، نظارت و راهنمايي آموزشي.

4- فصلنامه مديريت در آموزش و پرورش.