1.تعیین ساعت خواب

2.وقت نظافت و انجام عبادت

3. اوقات صبحانه نهار و شام

4 . ساعات حضور در ندرسه و ایام مربوطه

5. تعیین ساعاتی برای انجام تکالیف درسی و مطالعاتی

6. ساعات گذراندن اوقات فراغت روزانه و هفتگی باید مشخص شود.

4. آشنا نبودن دانش آموزان با اصول و روش های صحیح  مطالعه و ساعات و شرایط فیزیکی مناسب رای مطالعه. در این زمینه مطالعه ی کتاب ((در آمدی بر آسیب شناسی مطالعه)) تالیف (محست ایمانی))

5 . ثبت نام در مدارس خوب و موفق با امکانات مناسب فیزیکی تجهیزاتی و آزمایشگاهی و داشتن امکانات مدرن نظیر وسایل سمعس بصری کتابخانه سالن مطالعه و ...

6 . برخورداری از آموزگاران و دبیران صادق.عالم.مومن و با تجربه

7 . داشتن فضای خانوادگی مناسب به لحاظ فیزیکی عاطفی و اجتماعی و والدین با سواد و متعادل

8 . داشتن اعتماد به نفس و اراده ی قوی و پشتکارزیاد

9 . انجام نرمش و تقویت جسم و روح و انجام حرکات شاد و مفرح برای جلوگیری از بیمار شدن و بی حوصله شدن.

10 . اولیا و مربیان باید راه های ((کاهش اضطراب)) را به دانش آموزان یاد بدهند تا در هنگام انتحانات دانش آموزان دچار اضطراب نشود و افت تحصیلی نگردد.

11 . سوء تغذیه- نخوردن صبحانه-کاهش قند خون - کاهش آهن - کلسیم - پتاسیم - ید - مواد معدنی  و و ویتامین های لازم برای بدن تاثیرات نا مطلوبی را بر یادگیری دارند و باعث افت تحصیلی می شود.

12 . شب زنده داری – تماشای بیش از حد تلویزیون –ویدئو – ماهواره و رفتن به مهمانی تا دیر وقت باعث خواب آلودگی دانش آموز در روز بعد می شود و افت تحصیلی و یادگیری را به همراه دارد.

13 . شرکت در کلاس های تقویتی و استفاده از معلمان با تجربه باعث کاهش افت تحصیلی شده و بذر امید را در دل دانش آموز

 می کارد و موجب موفقیت تحصیلی آنان خواهد شد.

14 . دبیران باید دانش اموزان را به تفکر- آزمایش- تجربه و بحث و استدلال وادار کنن نه اینکه مانند یک سیم رابط ضبطصوت اطلاعات دیگران را به آن منتقل کنند.

15.  کارکنان دبیرستان بایستی مقررات دبیرستان – قررات تحصیلی – امتحانی –اداری و جدول مربوط به بارم بندی و بودجه بندی دروس را به دانش آموز یاد بدهند.

16 . آگاهی یافتن دانش آموز از روش های ارزشیابی کتبی (تستی-کلی-کوتاه جواب) و شفاهی

17 . داشتن برنامه های غیر درسی منظم برای عبادت – تفریح – گردش – استراحت و گذراندن اوقات فراقت

((بایستی همگی بدانیم که سن جوانی سن صخره های افراد است و پرسه زدن در کوچه و خیابان و رفت و آمد با دوستان نا باب و تماشای فیلم های مبتذل و جنسی می تواند آتش فساد و شهوت را دردل جوان شعله ور سازد و ذهن و فکر او را مقول کند و موجب افت تحصیلی شود))

18 . داشتن دوستان علاقمندبه تحصیل  و یادگیری و دوری کردن از دانش آموز ودرسه گریز

تو اول بگو با کیان زیستی            پس آنگه بگویم که تو کیستی           ((سعدی))

باید بدانیم که اعتیاد می تواند جنبه های دیگری نیز داشته باشد برای مثال ک عشق  بیش از حد به بازی های رایانه ای- میکرو – تلویزیون – ماهواره نیز اعتیاد محسوب می شود.

۱۹. شرکت دانش آموزان در بازدید های علمی – هنری – فرهنگی – فنی حرفه ای می تواند انگیزه دانش آموزان را بالا ببرد. برای مثال: دانش آموزی که از یک شهرک تحقیقاتی یا علمی و صنعتی و یا یک دانشگاه یا یک موسسه ی هنری و یا یک کوزه بازدید می کند بهتر می تواند هدفی را برای آینده خویش در نظر بگیرد و انگیزه ی ادامه ی تحصیل در او بیشتر خواهد شد.

۲۰ . شرکت دانش اموزان در المپیاد های ورزشی – علمی- هنری در سطوح مختلف دبیرستان – منطقه – استان – کشور – و جهان

2۱ . نداشتن دستگاه های مدرن تکثیر و چاپ باعث می شود مطالب کمک آموزشی و نمونه مطالب مطرح در المپیاد ها و...... کمتر بدست دانش آموزان برسد و گر چه افت تحصیلی تاچیزی را موجب می شود ئلی دانش آموزان از اوج گرفتن نیز باز می دارد ((کشور آلمان که حدود 70 نفر در آن جایزه نوبل در رشته های گوناگون علمی – فنی – هنری و .... گرفته اند مدیون پیشتلزی گوتنبرگ در صنعت چاپ و نشر و تکثیر است.

۲۲. ضعف  شنوایی و بینایی دانش آموزان همواره باعث می شود که مرتب به معلم یاد آوری کنند که مطلب را یاد آوری کند.

از مطالعه جزوات درسی دانش آموزان دبیر می تواندضعف شنوایی آنها را بهتر بفهمد به نظر بسیاری از دبیران کار آموزده وجود پایگاه های سنجش دانش آموزان فقط برای قبل از دبستان کافی نیست زیرا دانش آموزان در برخوردهای فیزیکی نظیر تصادفات و مسابقات ورزشی مثل کشتی آسیب های جدی به گوش  و چشم آنها می رساندمطالعه میدانی این حقیر در مورد ضعف بینایی نشان

می دهد که بیشتر دانش آموزانی که یک چشم آن ها از 1/10 تا 2/10 ضعیف بوده در50% موارد ابرو اشتر بودند و در اثر تصادفات و برخوردهای شدید عصب بینایی چشم آسیب دیده کار ایی کمی داشت.

۲۳. گاه یک همکار فرهنگی برای دروس عمومی و غیر پایه تکالیف و تحقیقات زیادی را به دانش آموز خویش تحمیل می کند و باعث افت تحصیلی در دروس بنیادین می شود.

۲۴ . آشنا نبودن دانش آموزان به جنبه های کاربردی بعضی مطالب درسی باعث می شود انگیزه ی یادگیری نداشته باشند.

۲۵ . عدم کنترل و نظارت والدین بر رفت و آمد های فرزندان در سنین بلوغ و بروز تشدید رفتار های جف تیابی و خود نمایی های دختران و پسران مهمترین عامل افا تحصیلی است که این قضیه در سال های اخیر بیشتر مشهود است بطوری که بعد از تعطیلی مدارس ساعت ها گروهی از آن ها در خیابان ها پرسه می زنند.

تقويت برخي از مراكز از جمله نهضت سوادآموزي و مدارس با هدف كاهش ميزان بي سوادي والدين

حمايت مالي از دانش آموزان بي بضاعت

تجهيز مدارس به وسايل كمك آموزشي

توجه به نيازهاي مادي و معنوي معلمان

برگزاري مستمركلاس هاي آموزش خانواده

تشويق دانش آموزان مستعد و ممتاز

افت تحصیلی چیست؟

افت تحصيلي، کاهش نسبي فعاليت درسي و مطالعه يک دانش آموز در يک دوره‌ي نسبي در مقايسه با دوره نسبي قبل از آن است. عوامل موثر بر افت تحصيلي به چند گروه تقسيم شده كه عبارتند از: عوامل مربوط به خود دانش آموز، عوامل مربوط به خانواده، عوامل مربوط به مدرسه و عوامل مربوط به اجتماع.

علت افت تحصیلی و روش های کاهش آن در مدارس

عوامل مربوط به دانش آموز :

عدم وجود انگیزه تحصیلی در دانش آموز

شاید به جرأت بتوان گفت مهمترین عاملی که می تواند در نظام آموزشی ما اخلال ایجاد کند این است که دانش آموزان نمی دانند چرا و با چه هدفی باید مدرسه بروند که این موضوع به عدم اطمینان دانش آموزان نسبت به آینده شغلی آنها مربوط می شود. ترس از قبول نشدن در امتحانات ، عدم استفاده از برنامه غذایی مناسب در روستاها و حاشیه شهرها به علت فقر مالی در خانواده و فقدان برادر و خواهد تحصیل کرده، ارتباط دانش آموزان با افراد شکست خورده تحصیلی خارج از مدرسه که به نوعی او را ترغیب به ترک تحصیل می کنند. عدم ارتباط عاطفی دانش آموز با دبیر خود که گاهی مجبور است در برابر روش غلط تدریس دبیرش سکوت کند، عدم تشویق دانش آموز از سوی مدرسه حتی به صورت جزئی که این امر در مورد دانش آموزانی که از اعتماد به نفس ، تشویق درونی نیز بی بهره اند، آثار زیان بار بیشتری دارد.

عوامل مربوط به خانواده :

عدم توجه خانواده به وضعیت تحصیلی دانش آموز که این امر به علت مشغله زیاد پدر بیشتر می شود.

عوامل مربوط به خانواده را به اين صورت برشمرده می شود:

 اختلاف خانوادگي و خانواده آشفته ، طلاق فيزيکي يا رواني والدين ، وجود نا مادري يا نا پدري و غيره، اختلاف فرزندان با خانواده مانند لجبازي با والدين و اعتراض به جو خانواده، وابسته و متکي نمودن فرزندان به والدين در امور درسي و تکاليف منزل از دوران ابتدايي، تحقير ، سرزنش و مقايسه نادرست فرزندان با همسالان موفق و در نتيجه پايين آوردن اعتماد به نفس و خود پنداري آنان، تغييرات منفي در خانواده مانند ورشکستگي سياسي و اقتصادي و اعتياد و غيره، تغيير در جهت ارتقاي سريع و غير مترقبه سطح اقتصادي يا اجتماعي خانواده و از خود باختگي و غافلگير شدن فرزندان و انواع انحرافات، تلقین کلماتی از سوی اولیا دانش آموز مثل این جملات که در آینده کاره ای نمی شوی که این امر در سرخوردگی دانش آموز تأثیر بسزایی دارد.

تحمیل اجباری یک رشته خاص به دانش آموز از سوی خانواده های تحصیل کرده و وسواس و حساسیت به آن رشته که مورد علاقه یا استعداد دانش آموز نیست که باعث افت تحصیلی او در سال های بعدی دبیرستان یا هنرستان می شود. عدم داشتن اطلاعات روان شناسی اعضای خانواده در خصوص تربیت صحیح فرزندان، مسائل اعتیاد ، طلاق و در آخر اینکه تعداد زیاد فرزند ، فقر مالی یا ثروت در خانواده ، عدم حضور چند ماهه یا چند ساله پدر به علت اشتغال در خارج  از کشور و گاهی اشتغال همزمان مادر به همراه پدر در خانواده های کارمندی باعث عدم توجه کافی به وضع درسی دانش آموز می شود.

عوامل مربوط به نظام آموزشی آموزش و پرورش

تغییرات متوالی کتاب های درسی که یک نوع آشفتگی روحی در دانش آموز ایجاد می کند. و در کنار آن وجود مطالب خشک و بی روح بعضی از کتاب ها که گاهی هضم آن را توسط دانش آموز بسیار سخت می کند.

تاکید زیاد نظام آموزشی بر حفظیات و بی توجهی به خلاقیت در کتاب های درسی ، عدم آشنایی بعضی از دبیران با اصول روانشناسی کودک و نوجوان که گاهی باعث برخورد نامناسب و سرخوردگی دانش آموز می شود.

بی توجهی بعضی از دبیران دو یا سه شغله به تدریس مناسب در کلاس ، عدم وجود تعداد زیاد دبیران با تجربه و با تحصیلات عالی در مناطق محروم شهرها و روستاهای کشور که این موضوع در تشدید افت تحصیلی تأثیر زیاد می گذارد.

در کنار آن اشتغال دبیران مجرب در مناطق مرفه شهرها یک نوع تشدید طبقاتی در زمینه تحصیلی ایجاد می کند . وجود شیوه معلم محوری(سخنرانی) به عنوان روش مرسوم و قدیمی در مقام آموزشی، عدم شکوفایی استعدادها را به دنبال دارد و در کنار آن نبود امکانات سمعی و بصری در مدارس این مشکل را حادتر می کند.

 عوامل مربوط به مدرسه:

در خصوص عوامل مربوط به مدرسه مي‌خوانيد: گروه همسالان مانند مزاحمت و شوخي‌هاي نابجا در کلاس درس، رفتارهاي نامناسب عوامل اجرايي مدرسه مانند مدير ، معاونين ، دبيران و مشاوران، جو عمومي حاکم بر مدرسه از لحاظ درسي مانند سخت‌گيري بيش از حد دبيران در دادن نمره به خاطر بالا فرض کردن سطح علمي مدرسه يا همرنگ شدن دانش آموز با ساير دانش آموزان ضعيف با فرض اينکه همه دانش آموزان مدرسه ضعيف هستند. 

عوامل مربوط به جامعه :

در سال های اخیر ورود انواع رسانه های مجاز یا غیرمجاز و سایت های اینترنتی که دانش آموزان را به خوبی جذب می کند و وجود گیم نت ها ، ویدئو کلوپ ها، ماهواره ، بی ارزش شدن درس و اینکه پول و ثروت بهترین راه بری محسوب شود ، اثر مخربی در دانش آموزان گذاشته است.

نکاتی که افت تحصیلی را کاهش یا برطرف می کند:

تأکید بر انتخاب مدیران و معاونان با تجربه از سوی رؤسای ادارات آموزش و پرورش و تأکید بر اصل شایسته محوری در انتخاب کادر اجرایی مدرسه ، از اتلاف سرمایه های آموزش و پرورش جلوگیری می کند.

تشویق دانش آموزان توسط دبیران اثر زیادی در آنها می گذارد ، گاهی یک کلمه تشویقی یا درج یک نمره خوب اثر خارق العاده ای در دانش آموز می گذارد.

استفاده بیشتر از افراد با تجربه و متخصص در رده های بالا تا پایین وزارت آموزش و پرورش اثر مطلوبی در این وزارت خانه می گذارد.

در کنار این موارد اگر دولت بتواند در کنار سیاست و اقتصاد با تشکیل گردهمایی متشکل از صاحبنظران و نخبگان کشور ، علل افت تحصیلی را در مدارس بررسی کند که نتایج این نظرخواهی آثار مطلوبی را در آینده کشور به همراه خواهد داشت.      

در ادامه‌ي اين نوشتار، عوامل مربوط به دانش‌آموز چنين عنوان شده است: عوامل فيزيولوژيکي و جسمي مانند ضعف بينايي و شنوايي و غيره، عوامل ذهني و رواني مانند ميزان هوش و قدرت حافظه و سلامت رواني، نداشتن هدف واقعي و عيني و روشن از تحصيل، عدم انگيزش دروني براي تحصيل و مطالعه، نداشتن اعتماد به نفس کافي، ضعف اراده در تصميم گيري‌هاي تحصيلي و مطالعه و اجراي تصميمات، عدم برنامه‌ريزي دقيق از لحاظ زمان و ميزان مطالعه روزانه، نداشتن روش مطالعه مناسب براي دروس مختلف، مهارت‌هاي مطالعه‌ي نادرست.